KLIC tekening maken voor je graafmelding: kabels en leidingen offline intekenen
Wie in Nederland de grond in wil, meldt dat eerst. Voor elke graafwerkzaamheid vraag je bij het Kadaster de ligging op van kabels en leidingen, en die informatie belandt op een tekening waar je in het veld naar graaft. Die KLIC tekening is geen formaliteit: hij bepaalt of de graafmachine een gasleiding raakt of er netjes langs blijft. Ik teken die plannen al jaren lokaal op de laptop, want een graafmelding gebruik je in de sleuf, aan de rand van de weg, waar de dekking wegvalt precies als je hem nodig hebt. In dit artikel laat ik zien hoe je een KLIC tekening opbouwt, hoe je kabels en leidingen NLCS-conform intekent, en hoe je die aanpak zelf test door de editor lokaal uit te proberen. Dat kost niets.
Waarom een KLIC tekening bij elke graafmelding hoort
De basis ligt in de wet. Sinds 1 juli 2018 regelt de WIBON, de Wet informatie-uitwisseling boven- en ondergrondse netten, dat je vóór mechanisch graven een graafmelding doet bij het Kadaster. Die wet verving de oude WION uit 2008. De melding levert je de KLIC-informatie: de netbeheerders sturen digitaal aan waar hun kabels en leidingen liggen, en jij bent verplicht die op de graaflocatie beschikbaar te hebben.
Een KLIC-melding doe je niet eerder dan twintig werkdagen vóór de start van het werk, en de aangeleverde ligging is ook twintig werkdagen geldig. Loopt je project uit, dan meld je opnieuw. Dat ritme dwingt je om je tekenwerk strak en herhaalbaar te houden, want je maakt in de loop van een project vaak meerdere KLIC tekeningen voor dezelfde sleuf.
De inzet is groot. Een geraakte middenspanningskabel legt een wijk plat; een beschadigde gasleiding ontruimt een straat. De graafmelding en de bijbehorende tekening zijn precies het gereedschap dat dat moet voorkomen. Daarom kijkt niet alleen de uitvoerder mee, maar ook de opdrachtgever, de toezichthouder en bij schade de verzekeraar. Een KLIC tekening die rommelig is opgebouwd, met kabels op de verkeerde laag of leidingen zonder duidelijke kleur, is in een discussie over graafschade waardeloos. Ik zorg daarom dat elke leiding op de juiste laag staat, met de juiste kleur, voordat de schop de grond in gaat.
Wie het Kadaster-proces zelf wil nalezen, vindt bij het Kadaster, dat het KLIC-loket beheert, de officiële uitleg over oriëntatieverzoek, graafmelding en de bijbehorende termijnen.
Wat er in een KLIC tekening staat, en wat de NLCS regelt
De KLIC-informatie komt binnen als een pakket kaartmateriaal per netbeheerder: elektra, gas, drinkwater, riolering, telecom, soms stadsverwarming. Elk net heeft zijn eigen thema en kleur. Jouw werk is om die informatie samen te brengen op één leesbare tekening en er je eigen graafprofiel of ontwerp overheen te leggen. Precies daar komt de Nederlandse CAD Standaard om de hoek.
De NLCS schrijft voor hoe je kabels en leidingen intekent: in welke laag een rioolstreng hoort, welke kleur een gasleiding krijgt en hoe je een put benoemt. De standaard wordt beheerd door CROW, dat de NLCS beheert en publiceert, en staat als open standaard geregistreerd bij het BIM Loket, waar de NLCS als open standaard staat. Dat betekent dat je geen duur merkformaat nodig hebt om je aan de afspraak te houden.
De laagnaam per net als systeem
De kracht van de NLCS zit in een voorspelbare laagnaam. Elke discipline heeft een vaste code, en die code zit in de laagnaam. Riolering krijgt de code RIO, drinkwater DW, gas GAS, laagspanning LS. Een rioollijn belandt zo op een laag als C-RIO-LIJN, waarbij de C staat voor constructie. Aan die naam alleen zie je al welk net je voor je hebt.
Ik bouw die disciplines één keer goed op en daarna valt elk object vanzelf op zijn plek. In mijn editor kies ik de discipline Infra, en dan staan riolering, drinkwater, gas, elektra in laag-, midden- en hoogspanning, telecom en stadsverwarming klaar met hun NLCS-code en hun standaardkleur volgens de RWS-conventie: blauw voor drinkwater, geel voor gas, bruin voor riolering, rood voor laagspanning. Die kleuren zijn geen willekeur, ze zijn de landelijke afspraak, zodat een collega die de tekening opent meteen ziet wat wat is. Wie dieper in de laagsystematiek wil, kan nalezen hoe de NLCS-laagstandaard voor de GWW werkt in mijn eerdere artikel.
Zo teken ik kabels en leidingen lokaal in
Mijn eis aan tekengereedschap is simpel: het moet werken zonder internet en het moet een schone DXF opleveren die de laagstructuur intact laat. In de keet, bij een gemaal of langs een provinciale weg reken ik niet op de cloud. Daarom teken ik lokaal, op de machine zelf, en pas ik de NLCS-indeling direct toe terwijl ik werk.
De werkwijze is elke keer hetzelfde. Ik bouw de lagen op per discipline die de KLIC-informatie en het bestek eisen. Daarna teken ik elke kabel en leiding in de juiste laag, waardoor kleur en lijnstijl vanzelf kloppen. Een gasleiding wordt geel omdat hij op de gaslaag staat, niet omdat ik hem handmatig geel kleur. Dat verschil is cruciaal: kleur en lijnstijl staan op ByLayer, niet per object overschreven. Zo trekt een collega die de gaslaag uitzet meteen alle gasleidingen mee, en blijft de tekening consistent als hij door zes handen gaat.
Voor ik iets oplever, loop ik een vaste controle langs, want dit zijn de punten waarop een KLIC tekening wordt afgekeurd. Ik test elke tekening tegen de laagindeling: klopt elke laagnaam letterlijk, staat er niets op laag 0, heeft elk net zijn eigen laag en zijn kleur en lijnstijl echt ByLayer. Eén leiding op de verkeerde laag en het hele plan komt retour. Pas als die punten sluiten, exporteer ik naar DXF. Wil je die aanpak zelf zien groeien, dan kun je zonder aanmelden de editor lokaal uitproberen.
Dat DXF-formaat is bewust gekozen. DXF is een open uitwisselformaat dat elk serieus CAD-pakket leest, van AutoCAD tot BricsCAD tot QGIS. Een workflow die op DXF eindigt, sluit dus aan op wat de opdrachtgever of de netbeheerder gebruikt, zonder dat jij een duur abonnement op hetzelfde merk hoeft te nemen. De laagnamen, kleuren en lijnstijlen reizen mee in het bestand, dus de discipline-indeling blijft leesbaar bij de ontvanger.
De licentie past bij hoe de vakman werkt. Diaz Editor is een eenmalige aankoop van €197 voor drie werkplekken, zonder maandelijkse kosten en zonder cloudverplichting. De eventuele AI-hulp staat daar los van, als aparte maandelijkse module, zodat je tekengereedschap zelf nooit een abonnement wordt. Je kunt de eenmalige licenties naast elkaar leggen om te zien wat bij je volume past.
KLIC tekenen naast AutoCAD, BricsCAD en QGIS
Ik ben eerlijk over de concurrentie, want je verdient een echte afweging. AutoCAD en Civil 3D van Autodesk zijn krachtig en breed ingeburgerd, en veel grote ingenieursbureaus draaien hun hele K&L-modellering erop. Maar ze werken met een jaarabonnement dat voor een zzp'er flink oploopt. Voor wie dagelijks in zware civiele modellen zit, is dat verdedigbaar. Voor wie een paar keer per maand een KLIC tekening aflevert, betaal je vooral voor functies die stilstaan.
BricsCAD is een sterk alternatief met een eeuwigdurende licentie en goede DWG-ondersteuning, en er zijn NLCS-uitbreidingen voor. QGIS is gratis en uitstekend om KLIC-kaartmateriaal te bekijken en te combineren met andere geodata, maar het is een GIS-pakket, geen tekenpakket voor een strak graafprofiel. Elk van deze tools heeft zijn plek, en voor grote projecten met een volledige BIM-keten zou ik ze zeker overwegen.
Waar Diaz Editor zich onderscheidt, is de combinatie van lokaal werken, een schone DXF-export en een prijs die past bij het vakman-segment. Geen cloud die uitvalt tijdens een melding met een deadline, geen abonnement dat doorloopt in de wintermaanden, en een discipline-indeling die de NLCS-codes en de RWS-kleuren respecteert. Het is geen vervanger voor een compleet Civil 3D-model bij een groot bureau. Voor het dagelijkse kabels en leidingen intekenen van een zelfstandige of klein GWW-bureau is het precies genoeg, en veel goedkoper in de jaren dat je het gebruikt. Wie de volledige afweging wil, vindt in de bredere vergelijking van CAD-software voor zzp'ers hoe deze pakketten zich tot elkaar verhouden.
Veelgestelde vragen over de KLIC tekening
Moet ik voor elke graafmelding een KLIC tekening hebben?
Ja, voor mechanisch graven ben je op grond van de WIBON verplicht de KLIC-informatie op de graaflocatie beschikbaar te hebben. In de praktijk betekent dat een leesbare tekening waarop de ligging van kabels en leidingen staat. Ook bij handmatig graven in de buurt van bekende netten is het verstandig, al is de meldplicht daar beperkter. Check altijd de actuele regels bij het Kadaster.
Kan ik een KLIC tekening zonder AutoCAD maken?
Ja. De NLCS is een open standaard en niet aan één merk gebonden. Zolang je gereedschap de juiste laagnamen, kleuren en lijnstijlen per discipline kan opbouwen en dat schoon exporteert naar DXF of DWG, voldoe je aan de afspraak. Ik teken KLIC-plannen lokaal en lever DXF, dat elk ontvangend pakket leest.
Hoe lang is een KLIC-melding geldig?
Een graafmelding doe je niet eerder dan twintig werkdagen voor de start, en de aangeleverde ligging is twintig werkdagen geldig. Duurt je werk langer, dan meld je opnieuw. Daarom loont het om je tekenwerk herhaalbaar te houden: je maakt vaak meerdere KLIC tekeningen voor hetzelfde tracé.
Reist de discipline-indeling mee in een DXF-export?
Ja, mits je gereedschap de lagen netjes benoemt en niets op laag 0 dumpt. Laagnamen, kleuren en lijnstijlen zijn onderdeel van het DXF-bestand. Ik test daarom elke export voor ik hem verstuur: één leiding op de verkeerde laag en de controleur stuurt het plan terug.
Werkt kabels en leidingen intekenen ook offline in de keet?
Dat is juist het punt. De NLCS is een afspraak over laagnamen, geen clouddienst, en de KLIC-informatie download je vooraf. Lokaal tekengereedschap dat op de machine zelf draait, laat je gewoon doorwerken bij een gemaal of langs de weg. De volledige laagstructuur en je tekening staan op je laptop, niet op een server.
Aan de slag met je KLIC tekening
Een KLIC tekening is geen last maar de goedkoopste verzekering die je hebt tegen graafschade. Eén keer een goede discipline-indeling opbouwen betekent dat elke volgende graafmelding sneller klopt, dat de kleuren meteen goed staan en dat je oplevering in één keer door de controle komt. In een sector waar een geraakte leiding dagen vertraging en forse schade kost, is dat pure winst. De NLCS is gratis en openbaar; het enige wat je nodig hebt is gereedschap dat hem respecteert en dat blijft werken als de dekking wegvalt.
Wil je zien hoe kabels en leidingen intekenen lokaal aanvoelt, zonder cloud en zonder abonnement, begin dan klein. Bekijk de geplande GWW- en kabelfuncties op de roadmap om te zien waar het naartoe gaat, en test de aanpak op je eigen graafprofiel door de editor lokaal uit te proberen. Je merkt binnen een middag of de discipline-aanpak bij jouw werk past.